IT-woorden in gewone taal: de woordenlijst

#

3-2-1-regel

Drie kopieën van je gegevens, op twee soorten opslag, waarvan één buiten de deur. Lees meer →

A

abonnement ook: SaaS

Een programma dat je via internet gebruikt en per maand betaalt, in plaats van het te kopen en te installeren. Huren in plaats van kopen. Lees meer →

account

Je eigen inlog bij een dienst: een e-mailadres of naam met een wachtwoord. Je eigen sleutel voor één deur. Lees meer →

AI-agent

Een AI die niet alleen antwoordt, maar ook zelf dingen doet, zoals mail versturen of bestanden aanpassen. Lees meer →

AI-assistent

Een programma dat in gewone taal antwoordt op je vragen, zoals ChatGPT, Copilot of Zaskia. Lees meer →

AI-gebruiksregels

Afspraken in je bedrijf over wat wel en niet in een AI-assistent mag, zoals geen klantgegevens. Lees meer →

API ook: koppeling

Een verbinding waarmee twee programma's gegevens uitwisselen, zoals je webwinkel en je boekhouding.

apparaatbeheer ook: Intune, MDM

De laptops en telefoons van je bedrijf op afstand instellen en beveiligen, bijvoorbeeld met Microsoft Intune. Raakt een laptop kwijt, dan kun je hem op afstand wissen.

authenticator-app

Een app op je telefoon die inlogcodes maakt (elke 30 seconden een nieuwe), zoals Microsoft Authenticator of Google Authenticator. Lees meer →

Autoriteit Persoonsgegevens ook: AP

De Nederlandse toezichthouder op de privacywet. Lees meer →

AVG

De Europese privacywet. Die zegt hoe je met persoonsgegevens omgaat, en dat je ze passend beveiligt. Lees meer →

B

back-up

Een kopie van je bestanden of gegevens op een andere plek, zodat je ze terug kunt halen als er iets misgaat. Een kopie van je dossiers in een kluis buiten het pand. Lees meer →

beheerder ook: beheeraccount

Het account dat alles mag instellen, zoals accounts maken en instellingen veranderen. De hoofdsleutel van je pand: daarmee kom je overal in. Zorg dat jij er zelf een hebt. Lees meer →

beschikbaarheid

Dat je bij je gegevens en programma's kunt als je ze nodig hebt. Je kunt je pand in, ook na een storing of een brand. Lees meer →

besturingssysteem

Het basisprogramma van een computer of telefoon, zoals Windows, macOS, iOS of Android.

beveiligingslek ook: kwetsbaarheid

Een fout in software waardoor een inbreker binnen kan komen. Een update dicht het lek meestal. Een raam dat niet goed sluit. Lees meer →

beveiligingsvragenlijst

Een lijst met vragen over je beveiliging, die een grote klant of opdrachtgever je laat invullen. Lees meer →

bewaartermijn

Hoe lang iets bewaard blijft, zoals mail in de prullenbak, een back-up of klantgegevens. Voor persoonsgegevens geldt: niet langer dan nodig. Lees meer →

BIV

De afkorting van beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid: de drie vragen achter betrouwbare IT. In het Engels heet het CIA. Lees meer →

boekhoudpakket

Het programma voor je administratie, zoals Exact, Moneybird, e-Boekhouden of Twinfield. Ook daarvan wil je zelf af en toe een export. Lees meer →

browser

Het programma waarmee je websites bekijkt, zoals Chrome, Edge of Safari.

C

CEO-fraude

Een oplichter doet zich voor als je directeur of een leverancier, en vraagt met spoed om een betaling. Bel altijd even na via een nummer dat je zelf al had. Lees meer →

certificaat ook: SSL, TLS

Een digitaal bewijs dat een website echt bij dat webadres hoort. Daarmee wordt de verbinding versleuteld: het slotje. SSL is de oude naam, TLS de nieuwe. Een certificaat verloopt. Je hostingbedrijf vernieuwt het meestal vanzelf; gebeurt dat niet, dan krijgen bezoekers een waarschuwing.

ChatGPT ook: Copilot, Gemini

Bekende AI-assistenten: ChatGPT van OpenAI, Copilot van Microsoft en Gemini van Google. Lees meer →

cloud ook: online

Op internet bewaard, bij de leverancier, in plaats van alleen op je eigen computer. Lees meer →

CMS

Het programma waarin je de teksten en foto's van je website bijhoudt, zoals WordPress. Lees meer →

code ook: broncode

De instructies die de computer vertellen hoe je website of app werkt. De bouwtekeningen van je pand. Lees meer →

cookiebanner

De melding op een website waarin je kiest welke cookies je toestaat.

CRM

Een programma waarin je je klanten en contacten bijhoudt, met afspraken en offertes.

Cyberbeveiligingswet ook: NIS2

De Nederlandse wet voor digitale veiligheid, de uitwerking van de Europese NIS2-richtlijn. Hij geldt sinds 15 augustus 2026 voor organisaties met essentiële of belangrijke diensten. Voor de meeste kleine bedrijven geldt hij niet direct, maar een klant kan er wel naar vragen. Lees meer →

cyberverzekering

Een verzekering die schade dekt na een digitale aanval of een datalek. Lees meer →

D

database

De plek waar een website of programma zijn gegevens bewaart, zoals klanten en bestellingen. De dossierkast in je pand. Lees meer →

datalek

Persoonsgegevens die bij iemand terechtkomen die ze niet mag hebben. Lees meer →

datasoevereiniteit

Zelf bepalen waar je gegevens staan en onder welke wet ze vallen, bijvoorbeeld in Europa. Lees meer →

DDoS-aanval

Een aanval waarbij een website zoveel verkeer krijgt dat hij plat gaat.

deepfake

Een nepvideo of nepstem die met AI is gemaakt en echt lijkt. Twijfel je of het echt je directeur is die belt? Bel terug. Lees meer →

DNS ook: DNS-instellingen

De instellingen bij je domeinnaam die bepalen waar je website en je mail naartoe gaan. Het adresboek dat zegt waar post voor jouwbedrijf.nl naartoe gaat. Lees meer →

domeinnaam

Het adres van je website en je mail, zoals jouwbedrijf.nl. De grond onder je pand, met je adres. Lees meer →

doorstuurregel

Een regel die mail automatisch naar een ander adres stuurt. Een oplichter die in je mail komt, zet er soms stiekem een aan om mee te lezen. Kijk dus af en toe welke regels er staan. Lees meer →

E

eigen apparaat ook: BYOD

Werken op je eigen telefoon of laptop in plaats van op een apparaat van de zaak. Spreek af wat er op mag, en wat er gebeurt als iemand vertrekt.

Entra ID

Het deel van Microsoft 365 waarin je accounts, wachtwoorden en inlogregels beheert. Vroeger heette het Azure AD.

ERP

Een programma dat meer bedrijfsprocessen samen bijhoudt, zoals inkoop, voorraad, verkoop en boekhouding.

exit-plan

Een plan voor als je stopt met een leverancier: hoe je je gegevens meeneemt en verder kunt. Lees meer →

exporteren

Een kopie van je gegevens downloaden uit een programma, als bestand. Lees meer →

F

firewall

Een filter tussen je netwerk en internet dat bepaalt wat er in en uit mag. Een portier bij de deur.

functieadres

Een mailadres voor een taak in plaats van een persoon, zoals info@ of facturen@. Blijft werken als iemand vertrekt. Lees meer →

G

gastenwifi

Een apart wifi-netwerk voor bezoekers, los van je eigen apparaten. Een aparte wachtkamer voor bezoekers. Lees meer →

gedeeld account

Één inlog die meer mensen gebruiken. Je ziet dan niet wie wat deed, en wie vertrekt kan er nog in. Lees meer →

gedeelde map

Een map die meer mensen kunnen openen, zoals in SharePoint of Google Drive. Kijk af en toe wie er toegang heeft, ook mensen buiten je bedrijf.

gijzelsoftware ook: ransomware

Software die je bestanden op slot zet en geld vraagt om ze weer vrij te geven. Een inbreker die je archiefkast op slot zet en losgeld vraagt. Lees meer →

git ook: GitHub

Git houdt elke versie van je code bij. GitHub is een bekende plek om die te bewaren. Een archief met alle versies van je bouwtekeningen. Lees meer →

Google Workspace

Het pakket van Google met mail (Gmail), Documenten, Spreadsheets, Meet en opslag in Drive. Lees meer →

H

hack ook: hacker

Iemand die zonder toestemming in een computer, account of netwerk binnendringt.

hallucineren

Een AI-assistent verzint iets dat niet klopt, maar zegt het heel overtuigend. Controleer bedragen, regels en namen altijd zelf. Lees meer →

helpdesk ook: servicedesk

De plek waar je terechtkunt met vragen en storingen, meestal bij je IT-leverancier.

helpdeskfraude

Iemand belt en zegt dat hij van Microsoft, je bank of je IT-leverancier is, en wil op je computer meekijken. Hang op en bel zelf terug via het nummer dat je al had. Lees meer →

herstelcodes

Reservecodes waarmee je toch kunt inloggen als je je telefoon kwijt bent; bewaar ze op een veilige plek. De reservesleutel die je bij de buren legt. Lees meer →

herstelsleutel

De lange code waarmee je een versleutelde laptop toch kunt openen; bewaar hem op een veilige plek.

hosting

De plek waar je website draait, bij een bedrijf dat de computers beheert en beveiligt. Het beheerbedrijf van je pand. Lees meer →

hotspot

Je telefoon deelt zijn mobiele internet met je laptop.

I

identiteitsfraude

Iemand doet zich voor als jij of je bedrijf, bijvoorbeeld met gestolen gegevens.

incident

Iets wat misgaat met je IT of beveiliging, zoals een storing, een hack of een kwijtgeraakte laptop.

instellingen

Het menu in een programma of app waarin je dingen aan of uit zet.

integriteit ook: correctheid

Dat gegevens kloppen en niet ongemerkt veranderd zijn, zoals prijzen, rekeningnummers en voorraad. De prijzen in de etalage kloppen. Lees meer →

IoT ook: slimme apparaten

Apparaten met internet, zoals camera's, slimme thermostaten of een kassa. Ook die moeten updates krijgen, en een eigen wachtwoord in plaats van het standaardwachtwoord.

IP-adres

Het nummer van een apparaat of verbinding op internet.

ISO 27001

Een internationale norm voor informatiebeveiliging. Een bedrijf met dit certificaat heeft zijn beveiliging laten toetsen. Vraag een leverancier ernaar, maar het is voor een klein bedrijf zelf zelden nodig. Lees meer →

IT-leverancier ook: MSP

Het bedrijf dat je computers, netwerk of programma's voor je regelt. Lees meer →

L

leveranciersafhankelijkheid ook: lock-in

Zo vast zitten aan een leverancier dat overstappen heel moeilijk of duur is. Een huurpand zonder huurcontract. Lees meer →

licentie

Het recht om een programma te gebruiken, vaak per persoon per maand. Lees meer →

logboek ook: logging

Een lijst die bijhoudt wie wat deed en wanneer, bijvoorbeeld wie inlogde. Handig om na een incident te zien wat er gebeurde.

lokale beheerdersrechten

Het recht om op een laptop zelf programma's te installeren en instellingen te veranderen. Geef dat niet iedereen: dan installeert schadelijke software zich ook minder makkelijk.

M

malware ook: virus

Software die schade doet aan je computer of gegevens, of stiekem meekijkt.

meldplicht datalek

Is er een datalek met een risico voor de mensen van wie de gegevens zijn, dan meld je dat binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Lees meer →

Microsoft 365

Het pakket van Microsoft met mail (Outlook), Word, Excel, Teams en opslag in OneDrive en SharePoint. Lees meer →

migratie

Overstappen naar een ander programma of andere leverancier, en je gegevens meenemen.

minimale rechten

Iedereen krijgt alleen de toegang die nodig is voor het werk, niet meer. Je geeft de schoonmaker geen sleutel van de kluis. Lees meer →

modem

Het kastje dat je verbinding met internet maakt, vaak gecombineerd met de router.

monitoring

Je systemen in de gaten houden, zodat je een storing of iets vreemds snel ziet.

MX-record

De instelling bij je domeinnaam die bepaalt welk bedrijf je mail ontvangt. Lees meer →

N

NAS

Een kastje met harde schijven in je eigen netwerk, om bestanden op te slaan of een back-up op te maken.

niet meer ondersteund ook: end of life

De maker brengt geen updates meer uit voor een apparaat of programma. Nieuwe lekken worden dan niet meer gedicht. Zoals Windows 10, dat sinds oktober 2025 geen gewone updates meer krijgt. Lees meer →

noodplan ook: continuïteitsplan

Wat je doet als je IT uitvalt: wie je belt, hoe je doorwerkt en waar de gegevens staan. Lees meer →

O

OneDrive ook: SharePoint

De opslag van Microsoft 365: OneDrive voor je eigen bestanden, SharePoint voor de gedeelde bestanden van je team.

open source

Software waarvan de code openbaar is. Iedereen mag hem bekijken, en vaak gratis gebruiken.

openbare wifi

Gratis wifi in een café, hotel of trein. Iedereen kan erop, dus ook iemand die meekijkt. Gebruik liever de hotspot van je telefoon.

P

passkey

Inloggen zonder wachtwoord, met je vingerafdruk, je gezicht of de pincode van je telefoon of laptop. Veiliger dan een wachtwoord: een oplichter kan hem niet afluisteren of naspelen.

pentest

Een test waarbij een specialist met toestemming probeert in te breken, om zwakke plekken te vinden. Lees meer →

persoonsgegevens

Gegevens die iets zeggen over een persoon, zoals een naam, adres, telefoonnummer of klantnummer. Lees meer →

phishing ook: nepmail

Een mail die echt lijkt, maar je wachtwoord of geld wil stelen. Lees meer →

plug-in

Een uitbreiding voor een programma of website, zoals een webwinkel in WordPress. Elke plug-in moet je ook bijwerken. Hoe minder, hoe beter. Lees meer →

privacyverklaring

De tekst waarin je uitlegt welke persoonsgegevens je verzamelt, waarom, en hoe lang je ze bewaart. Lees meer →

prompt

De vraag of opdracht die je aan een AI-assistent geeft. Hoe beter je uitlegt wie je bent en wat je wilt, hoe beter het antwoord. Lees meer →

Q

quishing ook: QR-fraude

Een QR-code die naar een nepwebsite leidt, bijvoorbeeld op een parkeerautomaat of in een mail.

R

rechten ook: toegang

Wat iemand in een programma mag zien en doen. Welke sleutels iemand heeft. Lees meer →

registrar

Het bedrijf waar je je domeinnaam hebt gekocht. De notaris die vastlegt dat de grond van jou is. Bijvoorbeeld TransIP, Hostinger of Namecheap. Lees meer →

risicoanalyse

Nagaan wat er mis kan gaan, hoe groot de kans is en hoe erg het zou zijn. Kans maal impact. Lees meer →

router

Het kastje dat je internet in huis of op kantoor brengt. Lees meer →

S

schermvergrendeling

Je scherm gaat op slot als je even weg bent, en opent alleen met je pincode, vingerafdruk of wachtwoord.

server

Een computer die altijd aanstaat en iets levert, zoals een website, mail of gedeelde bestanden.

SIDN

De organisatie die alle .nl-domeinnamen registreert. Het kadaster van de .nl-adressen. Lees meer →

single sign-on ook: SSO

Met één account inloggen bij meer programma's, zoals de knop "Inloggen met Microsoft". Handig, maar dan moet dat ene account extra goed beveiligd zijn.

SLA

Afspraken met je leverancier over hoe goed een dienst moet werken, en hoe snel hij reageert als er iets misgaat.

slotje ook: https

Het slotje naast het webadres: de verbinding met de website is versleuteld. Het zegt niet dat de website zelf te vertrouwen is. Ook nepwebsites hebben een slotje. Lees meer →

smishing ook: nep-sms

Phishing via sms, bijvoorbeeld over een pakketje of een boete.

spam

Ongevraagde mail, vaak reclame of oplichting.

SPF ook: DKIM, DMARC

Instellingen bij je domeinnaam die laten zien dat mail echt van jou komt. Zo is het lastiger om mail uit jouw naam te vervalsen. Een stempel waarmee de ontvanger ziet dat de brief echt van jou is.

spoofing

Een afzender vervalsen, zodat een mail, sms of telefoontje van iemand anders lijkt te komen. Een naam of nummer op je scherm bewijst dus niet wie het is. Lees meer →

subdomein

Een adres onder je domeinnaam, zoals mijn.jouwbedrijf.nl of shop.jouwbedrijf.nl.

synchroniseren

Twee plekken automatisch gelijk houden, zoals je laptop en de cloud. Let op: dat is geen back-up. Gooi je iets weg, dan is het op beide plekken weg. Lees meer →

T

taalmodel

Het systeem achter een AI-assistent. Het voorspelt welke woorden passen, en kan daardoor ook dingen zeggen die niet kloppen. Lees meer →

tenant

Jouw eigen omgeving bij Microsoft 365 of een andere clouddienst, met al je accounts en gegevens. Je eigen pand in een groot bedrijfsverzamelgebouw. Lees meer →

terugzetten

Een back-up gebruiken om bestanden of gegevens terug te halen. Lees meer →

token ook: toegangstoken, API-sleutel

Een digitale sleutel waarmee een programma of koppeling ergens mag inloggen, zonder jouw wachtwoord. Behandel een token als een wachtwoord: wie hem heeft, komt erin. Deel hem niet en zet hem niet in een mail.

tweede inlogstap

Inloggen in 2 stappen: je wachtwoord (iets wat je weet) en een code van je telefoon (iets wat je hebt). Weet iemand anders je wachtwoord, dan komt die er toch niet in. Zoals je pinpas: je hebt de pas én je pincode nodig. Lees meer →

tweestapsverificatie ook: MFA, 2FA

Andere namen voor de tweede inlogstap: inloggen met je wachtwoord én een code van je telefoon. Lees meer →

U

update ook: patch

Een verbetering van de maker, vaak tegen nieuwe beveiligingsgaten. Installeer updates snel: criminelen zoeken juist naar apparaten die ze missen. Lees meer →

URL ook: webadres

Het adres van een pagina op internet, zoals https://insert-z.nl/checkup. Kijk goed naar het adres: een oplichter gebruikt vaak een adres dat er bijna hetzelfde uitziet.

USB-stick ook: externe schijf

Een losse opslag die je in je computer steekt. Handig voor een back-up, maar makkelijk kwijt. Versleutel hem.

V

verificatiecode ook: inlogcode

De code van 6 cijfers die je na je wachtwoord invult. Geef deze code nooit aan iemand die erom vraagt, ook niet aan je bank. Lees meer →

versiegeschiedenis

Een eerdere versie van een bestand terughalen, bijvoorbeeld van gisteren. Handig na een vergissing, maar geen vervanging van een back-up. Lees meer →

versleutelen ook: versleuteling, encryptie

Je gegevens omzetten in onleesbare tekens, zodat alleen iemand met de sleutel ze kan lezen. Een brief in geheimschrift. Alleen wie de sleutel heeft, kan hem lezen.

vertrouwelijkheid

Dat alleen wie het mag, bij gegevens kan. Alleen de juiste mensen hebben een sleutel. Lees meer →

verwerkersovereenkomst ook: DPA

Een contract met een leverancier over hoe die met de persoonsgegevens van jouw klanten of leden omgaat. Lees meer →

virusscanner

Een programma dat schadelijke software herkent en tegenhoudt.

VPN

Een beveiligde verbinding over internet, alsof je computer op kantoor staat. Een afgesloten tunnel tussen jou en kantoor.

W

wachtwoord ook: password

Het geheime woord waarmee je laat zien dat jij het bent als je inlogt. Password is het Engelse woord. Gebruik voor elke dienst een ander wachtwoord. Een wachtwoordmanager onthoudt ze voor je. Lees meer →

wachtwoordmanager

Een app die al je wachtwoorden veilig bewaart en voor je invult, zodat je ze niet hoeft te onthouden. Een kluis voor al je sleutels, die je opent met één sterke sleutel. Lees meer →

wachtwoordzin

Een lang wachtwoord van een paar losse woorden. Makkelijk te onthouden, moeilijk te raden.

webmail

Je mail lezen in je browser, zonder apart mailprogramma.

webwinkelplatform

Het programma waarmee je een webwinkel draait, zoals Shopify, WooCommerce of Lightspeed.

WhatsApp-fraude

Een oplichter doet zich via WhatsApp voor als een bekende of je bank, en vraagt om geld of codes. Lees meer →

WHOIS

De openbare lijst waarin je opzoekt op wiens naam een domeinnaam staat. Lees meer →

wifi-netwerk

Het draadloze internet in je gebouw. Lees meer →

WordPress

Een veelgebruikt programma om een website mee te bouwen en bij te houden. Lees meer →

Z

zero-day

Een beveiligingslek dat al misbruikt wordt voordat er een update voor is.