WhatsApp-fraude en de valse bankmedewerker: zo herken je het

"Hoi mam, mijn telefoon is kapot. Dit is mijn nieuwe nummer." Even later komt de vraag of je een rekening wilt betalen, omdat bankieren op de nieuwe telefoon nog niet werkt. Het moet vandaag nog.

Of je telefoon gaat, en in beeld staat het nummer van je bank. Een vriendelijke medewerker vertelt dat iemand geld van je rekening probeert te halen. Je moet snel handelen.

Het zijn twee bekende vormen van oplichting. Ze komen thuis voor, maar ook in je bedrijf.

Hoe het werkt

• WhatsApp-fraude, ook wel hulpvraagfraude of vriend-in-noodfraude. Iemand doet zich via WhatsApp of sociale media voor als een familielid of bekende. Vaak met een nieuw nummer, soms vanaf het echte account van die bekende, dat eerder is overgenomen. Er is een rekening die dringend betaald moet worden. De Fraudehelpdesk waarschuwt dat oplichters met AI ook de stem van een bekende kunnen nadoen.
• Bankhelpdeskfraude, de valse bankmedewerker. Iemand belt en zegt van je bank te zijn. Het nummer in beeld lijkt te kloppen. Dat heet spoofing: oplichters laten een ander nummer zien dan het nummer waarmee ze bellen. Daarna vraagt de beller of je geld overmaakt naar een "veilige rekening". Of dat je een app installeert, zodat hij op je telefoon of computer kan meekijken. Of dat je je bankpas meegeeft aan iemand die hem komt ophalen.

Het gaat om veel geld. Volgens de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) was de schade door bankhelpdeskfraude in 2025 €25,8 miljoen, bij iets minder dan 5.900 slachtoffers. De Fraudehelpdesk zag in 2025 ook meer oplichting die online of aan de telefoon begint en daarna aan de deur verdergaat, zoals nepbankmedewerkers die bankpassen komen ophalen.

Waarom het zo vaak lukt

Iedereen kan hierin trappen. Oplichters spelen in op schrik, haast en behulpzaamheid. Wie denkt dat zijn kind in de problemen zit, of dat zijn spaargeld verdwijnt, denkt niet rustig na. Daar rekenen ze op.

De Fraudehelpdesk zegt het ook: tijd maken om na te denken, te controleren en te overleggen met iemand die je vertrouwt, is nog belangrijker dan signalen herkennen.

Hoe wij erover denken

Twee afspraken zijn makkelijker dan tien signalen. Vraagt iemand via een app om geld, dan bel je eerst naar het nummer dat je al had. Belt je bank, dan hang je op en bel je zelf terug, via het nummer op je bankpas of in je bankapp. Meer hoef je niet te onthouden.

Wat een bank nooit doet, is een korte lijst. Een bank vraagt je nooit aan de telefoon of in een bericht om geld over te maken. Een bank komt nooit je pas ophalen, vraagt nooit om je pincode of andere codes en vraagt nooit om mee te kijken op je computer of telefoon. Een "veilige rekening" bestaat niet.

Praat erover, zonder schaamte. Oplichting is tegenwoordig zo goed gemaakt dat het iedereen kan overkomen. Wie het vertelt, waarschuwt anderen. En hoe sneller je het meldt, hoe meer je bank vaak nog kan doen.

In je bedrijf werkt het net zo. Een appje van "de baas" vanaf een nieuw nummer, met de vraag of iemand snel iets wil betalen. Dezelfde afspraak helpt: bij een afwijkend betaalverzoek bel je na. Meer daarover lees je in Nepmail en betaalfraude.

Welke afspraken je thuis en in je bedrijf maakt, bepaal jij. Hoe eenvoudiger ze zijn, hoe beter iedereen ze onthoudt.

Vragen om jezelf te stellen

Wat je zelf kunt doen, op hoofdlijnen

• Zet de tweede inlogstap van WhatsApp aan. In de app heet dat "Verificatie in twee stappen", onder Instellingen en dan Account. Dan is de code uit een sms alleen niet genoeg om je account over te nemen.
• Deel nooit de code die je per sms krijgt. Ook niet met een bekende die erom vraagt. Met die code kan iemand je WhatsApp overnemen.
• Spreek een vaste regel af in de familie: bij een geldvraag via een app eerst bellen naar het oude nummer. De Fraudehelpdesk noemt ook een codewoord dat alleen jullie kennen.
• Bel je bank altijd zelf terug. Het nummer staat op je bankpas en in je bankapp. Doe dit ook als het nummer in beeld klopt.
• Vertel het door aan ouders, kinderen en medewerkers. Een kort gesprek aan tafel helpt meer dan een folder.

Als het toch misging

Heb je geld overgemaakt, codes gegeven of je pas meegegeven? Bel dan meteen je bank, ook als je twijfelt. Wat je daarna doet, en wat je doet als je WhatsApp is overgenomen, staat hieronder bij de veelgestelde vragen.

Waar +Z bij helpt

Voor je bedrijf kijkt de +Z Checkup naar de afspraken rond betalen, de tweede inlogstap op je belangrijkste accounts en de telefoon van de zaak. Jouw IT-plan laat zien wat al goed geregeld is en welke afspraak het meeste oplevert. Wil je dat iemand met je meedenkt terwijl je het invoert? Dan past Checkup met raadgever.

We verkopen geen beveiligingssoftware. Het advies gaat dus over wat bij jou past. Vaak is dat een afspraak, en geen product.

Veelgestelde vragen

Bronnen
Fraudehelpdesk, Ik kreeg een WhatsApp-bericht van een bekende en campagne hulpvraagfraude: eerst bellen naar het bekende nummer, codewoord, stemmen nagebootst met AI.
Fraudehelpdesk, Mijn WhatsApp-account is gehackt: sms-code nooit delen, opnieuw inloggen, soms 7 dagen wachten, gekoppelde apparaten uitloggen.
Fraudehelpdesk, Ik ben gebeld door mijn bank: spoofing, geen veilige rekening, ophangen en zelf terugbellen.
Fraudehelpdesk, Persbericht jaarcijfers 2025: meer fraude met een fysiek vervolg, zoals nepbankmedewerkers die bankpassen meenemen; tijd maken om na te denken.
Nederlandse Vereniging van Banken, Banken roepen socialmediaplatforms op meer te doen aan online fraudebestrijding: 28 april 2026; schade bankhelpdeskfraude 2025 €25,8 miljoen, iets minder dan 5.900 slachtoffers, iets meer dan 45% vergoed.
Veilig Bankieren (NVB), Wat is bankhelpdeskfraude?: wat je bank nooit doet; voorwaarden voor vergoeding.
Politie, Wat is hulpvraagfraude (vriend-in-noodfraude)?

Bijgewerkt op 29 september 2026. Feiten en bronnen nagekeken op die datum.