+ZInloggenWord digitaal weerbaar →
Insert Z / Artikelen / Een nieuwe collega
Artikel · 4 minuten lezen · Jorn de Boer

Een nieuwe collega: zo begint die vanaf dag één veilig

Een nieuwe collega wil meteen aan de slag. Maar de laptop is er nog niet, het account werkt niet, en het wachtwoord staat op een briefje. Met een vast lijstje regel je het vooraf, en begint iedereen op dezelfde, veilige manier.

Waarom de eerste dag ertoe doet

Wat je op de eerste dag regelt, blijft vaak jaren zo. Een gedeeld wachtwoord, een account op iemands eigen mailadres, of toegang tot alles "voor het gemak": en later ruimt vaak niemand het meer op.

En het wordt pas echt lastig als je groeit. Neem je in één keer drie mensen aan, dan gaat de eerste week op aan wachten: op een laptop, een account of een programma. Dat kost tijd, en het is geen fijne start.

De eerste dag van een collega is het spiegelbeeld van de laatste. Wat je bij binnenkomst goed regelt, rond je bij vertrek snel af.

Hoe wij erover denken

Je hebt geen IT-afdeling nodig, wel een lijstje. Een lijstje dat je elke keer volgt, en iemand die het bijhoudt. Met drie medewerkers is een lijstje op papier prima.

Eén lijst voor komen en gaan. Het NCSC, het overheidscentrum voor digitale veiligheid, raadt aan eerst op een rij te zetten wie waar bij kan en wat die echt nodig heeft (dat heet een rechteninventarisatie). Leg daarna vast wat je doet als iemand komt of gaat. Wat je bij binnenkomst opschrijft, loop je bij vertrek weer langs. Het NCSC heeft daar gratis sjablonen voor.

Begin klein met toegang. Een nieuwe collega krijgt toegang tot wat nodig is voor het werk. Uitbreiden kan altijd, en dat is makkelijker dan later terugdraaien.

Vragen om jezelf te stellen

Weet je nog precies wat de vorige nieuwe collega allemaal heeft gekregen?
Staan alle accounts op naam van je bedrijf, of ook op iemands eigen mailadres?
Krijgt een nieuwe collega alleen toegang tot wat nodig is, of tot alles?
Weet een nieuwe collega bij wie die terechtkan als een mail niet klopt?

Wat je zelf kunt doen, op hoofdlijnen

Voor de eerste dag:

  • Een eigen account, op naam van je bedrijf. Een eigen mailadres op je eigen domeinnaam (zoals naam@jouwbedrijf.nl), geen gedeeld account en geen privémail.
  • Alleen toegang tot wat nodig is. Begin klein; uitbreiden kan altijd.
  • De laptop klaar. De updates erop, automatisch bijwerken aan, en de schijf versleuteld (zodat een dief niet bij de bestanden kan).
  • Een plek in de wachtwoordmanager (een beveiligde app voor wachtwoorden), zodat niemand wachtwoorden op een briefje of via WhatsApp hoeft te delen.
  • Opschrijven wat iemand krijgt. In dezelfde lijst die je gebruikt als iemand vertrekt.

Op de eerste dag:

  • De tweede inlogstap aanzetten (een extra code naast het wachtwoord), samen, op de telefoon die de collega voor het werk gebruikt.
  • Tien minuten over nepmail en betaalfraude. Hoe herken je het, en wat doe je bij twijfel?
  • Wie bel je? Eén naam voor IT-vragen, en één regel: bij twijfel eerst vragen, dan klikken.
  • Waar staat wat? Waar bestanden horen, en waar niet, zoals op het bureaublad of een eigen usb-stick.

Na de eerste week:

  • Even nalopen: werkt alles, mist er iets, of heeft iemand juist te veel toegang gekregen?

Waar wij bij helpen

In de +Z Checkup kijken we ook naar toegang: wie waar bij kan, en wat er gebeurt als iemand komt of gaat. Jouw IT-plan zet de stappen op volgorde, met handleidingen per programma. Net als bij een IKEA-kast: je krijgt de tekening, je zet het zelf in elkaar, en mist er een schroefje, dan helpen we. Wil je dat iemand meedenkt als je groeit? Dan past Checkup met raadgever.

Een goede start begint met een eigen account, de juiste toegang en één naam om te bellen.

Veelgestelde vragen

Mag een nieuwe collega een gedeeld account gebruiken?

Liever niet. Met een eigen account kun je zien wie wat heeft gedaan, en als iemand vertrekt zet je alleen dat ene account uit. Moet een account toch gedeeld worden, zoals dat van de webwinkel, zet het dan in de wachtwoordmanager. Dan hoeft niemand het wachtwoord op te schrijven, en verander je het als iemand vertrekt.

Wat doe ik met een stagiair of vakantiekracht?

Hetzelfde lijstje, alleen korter en met een einddatum. Het NCSC raadt aan dat iedereen alleen toegang heeft tot de systemen die bij het werk passen, en voor de periode waarin dat nodig is. Zet de einddatum meteen in je agenda, dan vergeet je het uitzetten niet.

Mag een collega een eigen laptop of telefoon gebruiken?

Dat kan, maar maak er vooraf afspraken over. Bijvoorbeeld: het apparaat heeft een schermvergrendeling, de updates staan aan, en bestanden van de zaak staan in de opslag van de zaak (zoals OneDrive of Google Drive), niet los op het apparaat. Spreek ook af wat er gebeurt als het apparaat kwijt is, of als de collega vertrekt.

Hoeveel tijd kost dit?

De eerste keer kost het lijstje wat tijd: je zet op een rij wat een nieuwe collega nodig heeft. Daarna loop je het per collega langs. Dat scheelt juist tijd, want de eerste week gaat minder op aan wachten en zoeken.

Bronnen
NCSC, In- en uitdiensttreding van medewerkers: alleen toegang tot de systemen die bij het werk passen en voor de periode waarin dat nodig is, rechteninventarisatie, gratis sjablonen
Dit artikel geeft algemene uitleg. Productdetails kunnen veranderen; kijk bij de leverancier voor de actuele stand.

Gepubliceerd op 17 november 2026. Feiten en bronnen nagekeken op die datum.

Deel het met wie nieuwe collega's inwerkt

Wie regelt bij jullie de eerste dag van een nieuwe collega? Stuur dit artikel door. Een goede start begint al voor de eerste werkdag.

Bij een vereniging of stichting: deel het met wie nieuwe vrijwilligers wegwijs maakt.

WhatsApp LinkedIn E-mail

Help ons groeien. Help anderen.

Advies over IT geven we al jaren. Met de +Z Checkup maken we het nu toegankelijk voor iedere organisatie: eenvoudig en betaalbaar. De Checkup is nieuw, en nog niet veel mensen kennen hem. Daar helpt geen reclame bij, wel mensen die ons doorgeven. Vond je dit nuttig? Volg ons, en deel het met iemand die er iets aan heeft.

Heb je de Checkup al? Breng dan iemand aan met je eigen link in de app. Neemt die de Checkup ook, dan krijgen jullie allebei een maand extra.

Geschreven door

Jorn de Boer, oprichter van Insert Z. Ruim 25 jaar in de IT, waarvan ruim 20 jaar als zelfstandig ondernemer. Van de dagelijkse operatie tot architectuur en strategie, bij onder meer banken, verzekeraars, de luchtvaart en ministeries. Woont en werkt in Zeeland.

Lees de achtergrond van Jorn →

Over Insert Z

De +Z Checkup kijkt per bedrijf wat nodig is, ook als er mensen komen en gaan. Je krijgt je eigen IT-plan: waar je kwetsbaar bent, hoe groot het risico is en welke maatregelen je neemt, op volgorde van belang: eerst de grootste risico's, en wat snel iets oplevert, zoals een abonnement dat niemand meer gebruikt. Zo wordt je IT professioneler, en de manier waarop je ermee werkt ook. Vanaf €29 p/m + €175 eenmalig voor je plan op maat · 6 maanden vast, daarna maandelijks opzegbaar · ondernemers exclusief btw, verenigingen en stichtingen inclusief btw. Dit artikel beschrijft het onderwerp in het algemeen: ook als je niet voor Insert Z kiest, helpen deze vragen je verder.

Word digitaal weerbaar →

Eerst even voelen waar je staat? Doe de weerbaarheidsquiz: zeven vragen, één minuut →