Gaan de publieksavonden door als de vrijwilliger met de inlog stopt?
Een publiekssterrenwacht of weerkundeclub draait op vrijwilligers met veel kennis van sterren of weer. Steeds meer van dat werk loopt via computers, camera's en websites. Met de +Z Checkup zie je wat al goed geregeld is, en wat als eerste kan.
Even eerlijk
- Wanneer kreeg de computer die de telescoop stuurt voor het laatst updates?
- Staat het weerstation op het dak nog op het fabriekswachtwoord?
- Waar blijven de aanmeldingen van schoolklassen na de publieksavond?
Weten jullie het niet zeker? Daar is de Checkup voor.
Publieksavonden, de koepel en het weerstation
Op een heldere avond komen bezoekers, gezinnen en schoolklassen kijken. Ze reserveren vaak vooraf via de website, soms met een betaling. Is het bewolkt, dan krijgen ze een mail dat de avond niet doorgaat. Dat reserveringssysteem moet dus werken op de avonden dat het druk is.
In de koepel staat een computer die de telescoop aanstuurt en opnamen maakt. Die computer draait vaak jaren op dezelfde software, omdat alles werkt. Dat is begrijpelijk. Maar hangt hij aan het internet, bijvoorbeeld om hem van thuis te bedienen, dan heeft hij updates en een goed wachtwoord nodig. Hetzelfde geldt voor een webcam of een camera die de hemel filmt voor meteoren.
Een weerkundeclub deelt metingen vaak via internet. WOW-NL is een netwerk waarop iedereen weergegevens kan delen, en het KNMI gebruikt die gegevens onder meer voor de kaarten in de KNMI-app. Het KNMI meldt dat de Britse weerdienst eind 2026 stopt met het WOW-platform, en dat weerstations zich kunnen aanmelden op een nieuw platform van het Belgische KMI. Een concreet punt voor jullie club: op wiens account staat het weerstation, en wie regelt de overstap?
Bezoekers, schoolklassen en foto's van de hemel
Voor een reservering vraag je een naam, een mailadres en soms een telefoonnummer. Bij een schoolklas krijg je vaak de gegevens van de leerkracht. De KVK wijst erop dat je niet meer persoonsgegevens verzamelt dan nodig. Vraag dus alleen wat je voor de avond nodig hebt, en ruim oude reserveringen op.
Foto's van een publieksavond waarop kinderen herkenbaar staan, plaats je alleen met toestemming. Bij kinderen onder de 16 jaar vraag je die aan de ouders. Bij een schoolklas kun je afspreken dat de school zelf foto's maakt, of dat je de kinderen niet herkenbaar in beeld brengt.
Leden maken vaak mooie opnamen van planeten, nevels of wolkenluchten. Op foto's rust auteursrecht, en dat ligt bij de maker. Vraag daarom toestemming voordat de club een foto op de website of in een folder gebruikt, en zet de naam van de maker erbij.
De Checkup signaleert welke regels voor jullie club kunnen gelden, maar is geen juridisch advies.
Waar de Checkup op let bij jullie club
We kijken naar wat bij een sterrenwacht of weerkundeclub telt: dat de publieksavonden en metingen doorgaan, dat jullie je gegevens houden, wie erbij kan, en of de gegevens kloppen.
Publieksavonden en metingen gaan door
De zwakke plek: het reserveringssysteem, de website en het weerstation hangen vaak aan één vrijwilliger die de techniek doet.
Zo gaat het mis: stopt die vrijwilliger, of is het wachtwoord kwijt, dan kan de club niet meer bij de reserveringen, de metingen of de instellingen.
Wat jullie doen: schrijf op op wiens naam elk account staat, en zet ze op een mailadres van de club.
Opnamen, metingen en de overstap
De zwakke plek: opnamen en metingen staan op de computer in de koepel of bij een platform.
Zo gaat het mis: gaat de koepelcomputer stuk, dan zijn de opnamen weg. En stopt het WOW-platform, dan moet iemand de overstap van het weerstation regelen.
Wat jullie doen: maak een kopie van de opnamen en metingen, en spreek af wie de overstap van het weerstation regelt.
Koepelcomputer, camera's en inlogs
De zwakke plek: een koepelcomputer die jaren op dezelfde software draait, en camera's met het wachtwoord van de fabriek.
Zo gaat het mis: hangt de computer aan het internet om hem van thuis te bedienen, dan kan ook een vreemde erbij.
Wat jullie doen: geef de koepelcomputer updates en een eigen wachtwoord, en verander de standaardwachtwoorden van camera's, weerstation en router.
Zuinig met gegevens van bezoekers
De zwakke plek: reserveringen met namen, mailadressen en gegevens van leerkrachten.
Zo gaat het mis: oude reserveringen blijven jaren staan, of een foto met herkenbare kinderen komt online zonder toestemming.
Wat jullie doen: vraag alleen wat jullie voor de avond nodig hebben, en ruim oude reserveringen op.
Hoe de Checkup dat uitzoekt: jullie klikken je systemen aan, zoals het reserveringssysteem, de website, de computer bij de telescoop en het weerstation, en de vragen gaan over de vereniging, in jullie woorden.
Drie eerste stappen voor een sterrenwacht of weerkundeclub
Geef de koepelcomputer een beurt
Kijk of de computer bij de telescoop nog updates krijgt en of er een eigen wachtwoord op zit. Staat er software op om hem op afstand te bedienen, kijk dan wie daarmee kan inloggen.
Verander standaardwachtwoorden
Loop de webcam, de meteorencamera, het weerstation en de router langs. Staat er nog het wachtwoord op dat erbij zat bij aankoop, verander het dan.
Leg de accounts vast
Schrijf op op wiens naam het reserveringssysteem, de website en het account van het weerstation staan. Zet ze op een mailadres van de club als dat nog niet zo is.
Hebben jullie een noodplan als jullie IT uitvalt?
Ik werkte ruim twintig jaar op plekken waar IT altijd moet werken: bij banken, verzekeraars en ministeries. Daar heeft iedereen een noodplan, en weet iedereen wat er gebeurt als een systeem uitvalt.
Bij kleine organisaties zie ik dat bijna nooit. Tot het misgaat: een storing, een datalek, een leverancier die stopt. Daarom begon ik Insert Z. Wat bij een bank vanzelf spreekt, maak ik eenvoudig voor jullie vereniging of stichting: jullie sleutels op orde, een back-up die werkt, en een noodplan op één A4.
Jorn de Boer, oprichter van Insert Z
vanaf €29 p/m
+ €175 eenmalig voor jullie plan op maat · inclusief btw
6 maanden vast, daarna maandelijks opzegbaar
Een bestuurslid of vrijwilliger beantwoordt in eigen tempo de vragen over de club, en krijgt meteen een eigen IT-plan. We kijken jullie plan na en scherpen het aan waar nodig, binnen 5 werkdagen. Daarna groeit het plan mee, ook als het bestuur of de vrijwilliger voor de techniek wisselt.
Vragen over jullie situatie? Neem contact op.
Veelgestelde vragen
Onze telescoopcomputer draait op oude software. Moet die meteen weg?
Niet per se. Soms werkt de apparatuur alleen met die software. Dan helpt het om de computer niet aan het internet te hangen, of alleen als het nodig is.
Staat er software op om hem op afstand te bedienen, kijk dan wie daarmee kan inloggen. Het IT-plan helpt kiezen wat bij jullie situatie past, met uitleg per stap.
Ons weerstation staat op het account van één lid. Is dat erg?
Het werkt, zolang dat lid actief is. Stopt het lid of is het wachtwoord kwijt, dan kan de club niet meer bij de metingen of de instellingen.
Zet het account daarom op een mailadres van de club, en leg vast wie erbij kan. Zo kan de club ook zelf de overstap naar een nieuw platform regelen, nu het KNMI meldt dat de Britse weerdienst eind 2026 stopt met het WOW-platform.
Mogen we foto's van leden gebruiken in onze folder?
Vraag het de maker eerst, en zet de naam van de maker erbij. Ook een foto van de sterrenhemel is werk van de maker, en het auteursrecht ligt bij de maker.
Staan er herkenbare bezoekers op, zoals kinderen van een publieksavond, dan heb je ook hun toestemming nodig; bij kinderen onder de 16 jaar die van de ouders. De Checkup geeft hier aandachtspunten voor, maar geen juridisch advies.
We hebben geen IT'er in het bestuur, wel veel technische leden. Wie vult de Checkup in?
Een bestuurslid of vrijwilliger die weet hoe de club werkt. Voor vragen over de koepelcomputer of het weerstation kunnen jullie een technisch lid erbij vragen.
Twijfelen jullie bij een vraag, dan geven jullie dat aan, en dat wordt een stap om uit te zoeken. Elke stap in jullie plan legt uit wat jullie doen en waarom.
Ook interessant
Verwante verenigingen en stichtingen: Natuur- en milieuvereniging · Fotoclub · Modelbouw- of modelspoorclub · alle 113 soorten
Lees ook:
Zo werken wij
Nepmail en betaalfraude: zou jij die valse factuur herkennen?
Deel het met het bestuur
Zit je zelf in het bestuur van een sterrenwacht of weerkundeclub, of ken je iemand die erin zit? Stuur deze pagina door. Ook de vrijwilliger die de website of de ledenlijst bijhoudt, heeft er iets aan.
IT op orde is ook in jouw belang. Het beschermt de gegevens van leden en bezoekers, en het geeft het bestuur rust, ook als er een nieuw bestuur komt.