De ledenlijst van de partij staat in een spreadsheet bij de secretaris. Uit die lijst blijkt ieders politieke voorkeur. Zo ga je er voorzichtig mee om.
Een lokale partij of een afdeling van een landelijke partij draait op een bestuur, een fractie in de gemeenteraad en leden die meehelpen bij de campagne. Tussen de verkiezingen door gaat het om raadsstukken, ledenvergaderingen en contact met inwoners. Met de +Z Checkup zie je wat al goed geregeld is, en wat als eerste kan.
Ledenlijst, fractie en campagne
Het bestuur houdt de ledenlijst bij en int de contributie. Bij een afdeling van een landelijke partij kan de ledenadministratie ook landelijk geregeld zijn. De fractie werkt met raadsstukken, deels via de mail en de systemen van de gemeente, en overlegt in een eigen groepsapp. In campagnetijd komen daar flyers, een campagnewebsite, sociale media en vrijwilligers die langs de deuren gaan bij.
Veel van dit werk loopt via privé-mailadressen en eigen telefoons. Dat is zo gegroeid. Een voorbeeld dat vaak voorkomt: na de verkiezingen stopt een raadslid, maar hij is nog steeds beheerder van de pagina van de partij op sociale media en van de fractie-app.
Een overgenomen account van de partij kan in korte tijd berichten plaatsen die niet van jullie komen. Met een tweede inlogstap (naast je wachtwoord ook een code op je telefoon) op de mail en de sociale media wordt dat een stuk moeilijker.
Politieke voorkeur, de ledenlijst en online reclame
Uit het lidmaatschap van een partij blijkt iemands politieke opvatting. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens is dat een bijzonder persoonsgegeven. Zulke gegevens mag je in principe niet verwerken, tenzij er een uitzondering is. Voor de communicatie met je eigen leden staat zo'n uitzondering in de AVG, de Europese privacywet. Voor mensen die geen lid zijn, geldt die uitzondering niet.
Daarom vraagt een ledenlijst hier om meer voorzichtigheid dan bij een sportclub. Niet iedereen wil dat zijn werkgever, buren of klanten weten welke partij hij steunt. Een ledenlijst die per ongeluk in een grote groepsapp belandt, of een mail aan alle leden met zichtbare adressen, zegt dus veel over mensen.
Voor betaalde online politieke reclame gelden nieuwe Europese regels, die op 10 oktober 2025 ingingen. Volgens de AP moet bij het bericht staan dat het politieke reclame is. Wil je reclame richten op bepaalde groepen kiezers, dan gelden strenge voorwaarden, zoals aparte, uitdrukkelijke toestemming van de mensen om wie het gaat. Betaal je voor berichten op sociale media, lees dan eerst wat de AP hierover schrijft.
De Checkup signaleert welke regels voor je partij kunnen gelden, maar is geen juridisch advies.
Drie eerste stappen voor een lokale partij of afdeling
Houd de ledenlijst in een kleine kring
Spreek af wie de volledige ledenlijst mag zien, bijvoorbeeld alleen de secretaris en de penningmeester. Campagnevrijwilligers krijgen alleen wat ze voor hun taak nodig hebben.
Zet een tweede inlogstap op de partij-accounts
Zet een tweede inlogstap op de mail van het bestuur en op de accounts op sociale media. Zorg dat er altijd twee bestuursleden beheerder zijn.
Loop de beheerders na na elke verkiezing
Schrijf op wie beheerder is van welk account en welke groepsapp. Kijk die lijst na elke verkiezing en elke bestuurswissel na, en haal oud-raadsleden en oud-bestuurders eraf.
Waar de Checkup op let bij je partij
De Checkup voor verenigingen en stichtingen vraagt welke systemen je partij gebruikt: de ledenlijst, de mail van bestuur en fractie, de website, sociale media, de nieuwsbrief, groepsapps en de campagnemiddelen. Per systeem vraagt de Checkup wie erbij kan, en of er gegevens in staan waaruit iemands politieke voorkeur blijkt.
In het IT-plan staan stappen die een bestuurslid of vrijwilliger kan doen: een tweede inlogstap, een vaste plek voor de ledenlijst, afspraken over wie wat mag zien, en een overdrachtslijst voor na de verkiezingen. Ook afspraken over het gebruik van een AI-assistent, bijvoorbeeld bij campagneteksten, krijgen een plek. De IT-raadgever kijkt het plan na en geeft advies over IT. Hij geeft geen juridisch advies en bemoeit zich niet met de politieke inhoud.
€45,38 p/m
+ €181,50 bij de start · of €544,50 per jaar · inclusief btw
Exclusief btw: €37,50 p/m + €150 · 1 jaar vast, daarna flexibel
Een bestuurslid beantwoordt in ongeveer twintig minuten de vragen over de partij, en krijgt meteen een eigen IT-plan. Een IT-raadgever kijkt het na en scherpt het aan waar dat kan, binnen 5 werkdagen. Daarna groeit het plan een jaar mee, ook na de verkiezingen of als het bestuur wisselt.
Veelgestelde vragen
Kijkt +Z naar onze politieke standpunten?
Nee. De Checkup gaat alleen over de IT: accounts, de ledenlijst, de mail en de apparaten. De vragen zijn voor elke partij hetzelfde.
Ons raadslid gebruikt ook een mailadres van de gemeente. Hoort dat bij de Checkup?
De mail en systemen van de gemeente beheert de gemeente zelf. De Checkup kijkt naar wat de partij en de fractie zelf beheren. Wel vraagt de Checkup of raadsstukken ook in privémail of in de groepsapp van de fractie terechtkomen.
Mogen we mensen die op de markt hun mailadres gaven onze nieuwsbrief sturen?
Dan gaat het om mensen die geen lid zijn. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens geldt voor hen de uitzondering voor communicatie met leden niet. Uitdrukkelijke toestemming is een van de andere mogelijke uitzonderingen. Vraag die dus duidelijk, en houd bij wie ja zei. Dit is geen juridisch advies.
Wij zijn een afdeling van een landelijke partij. Regelt de landelijke partij dit niet al?
Soms regelt de landelijke partij de ledenadministratie en de website. Wat de afdeling zelf doet, blijft over: de lokale sociale media, de groepsapps en de lijsten van campagnevrijwilligers. Daar gaat het IT-plan over.
Ook interessant
Verwante verenigingen en stichtingen: Dorpsraad of dorpsbelangen · Actiegroep of belangenorganisatie voor natuur en milieu · Huurdersvereniging of bewonerscommissie · alle verenigingen
Lees ook:
Privacy (AVG) voor een klein bedrijf: wat is passend?
AI-gebruiksregels voor je team