Wie kan zien wie er lid is van jullie partij?
Een lokale partij of een afdeling van een landelijke partij draait op een bestuur, een fractie in de gemeenteraad en leden die meehelpen bij de campagne. Tussen de verkiezingen door gaat het om raadsstukken, ledenvergaderingen en contact met inwoners. Met de +Z Checkup zie je wat al goed geregeld is, en wat als eerste kan.
Even eerlijk
- Hoeveel kopieën van de ledenlijst zwerven er rond na de campagne?
- Zijn de beheerders van de accounts na de verkiezing nog de goede mensen?
- Is één gestolen wachtwoord genoeg om namens de fractie te posten?
Weten jullie het niet zeker? Daar is de Checkup voor.
Ledenlijst, fractie en campagne
Het bestuur houdt de ledenlijst bij en int de contributie. Bij een afdeling van een landelijke partij kan de ledenadministratie ook landelijk geregeld zijn. De fractie werkt met raadsstukken, deels via de mail en de systemen van de gemeente, en overlegt in een eigen groepsapp. In campagnetijd komen daar flyers, een campagnewebsite, sociale media en vrijwilligers die langs de deuren gaan bij.
Veel van dit werk loopt via privé-mailadressen en eigen telefoons. Dat is zo gegroeid. Een voorbeeld dat vaak voorkomt: na de verkiezingen stopt een raadslid, maar is nog steeds beheerder van de pagina van de partij op sociale media en van de fractie-app.
Een overgenomen account van de partij kan in korte tijd berichten plaatsen die niet van jullie komen. Met een tweede inlogstap (naast je wachtwoord ook een code op je telefoon) op de mail en de sociale media wordt dat een stuk moeilijker.
Politieke voorkeur, de ledenlijst en online reclame
Uit het lidmaatschap van een partij blijkt iemands politieke opvatting. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens is dat een bijzonder persoonsgegeven. Zulke gegevens mag je in principe niet verwerken, tenzij er een uitzondering is. Voor de communicatie met je eigen leden staat zo'n uitzondering in de AVG, de Europese privacywet. Voor mensen die geen lid zijn, geldt die uitzondering niet.
Daarom vraagt een ledenlijst hier om meer voorzichtigheid dan bij een sportclub. Niet iedereen wil dat de werkgever, buren of klanten weten welke partij iemand steunt. Een ledenlijst die per ongeluk in een grote groepsapp belandt, of een mail aan alle leden met zichtbare adressen, zegt dus veel over mensen.
Voor betaalde online politieke reclame gelden nieuwe Europese regels, die op 10 oktober 2025 ingingen. Volgens de AP moet bij het bericht staan dat het politieke reclame is. Wil je reclame richten op bepaalde groepen kiezers, dan gelden strenge voorwaarden, zoals aparte, uitdrukkelijke toestemming van de mensen om wie het gaat. Betaal je voor berichten op sociale media, lees dan eerst wat de AP hierover schrijft.
De Checkup signaleert welke regels voor jullie partij kunnen gelden, maar is geen juridisch advies.
Waar de Checkup op let bij jullie partij
We kijken naar wat bij een lokale partij telt: dat de partij blijft draaien na een verkiezing, dat jullie je gegevens houden, wie erbij kan, en of de gegevens kloppen.
Blijven draaien na een verkiezing
De zwakke plek: accounts, groepsapps en mail hangen vaak aan één raadslid of bestuurslid, op een privé-adres.
Zo gaat het mis: stopt een raadslid na de verkiezingen, dan is die nog beheerder van de pagina op sociale media en van de fractie-app.
Wat jullie doen: zorg dat er altijd twee bestuursleden beheerder zijn, en maak een overdrachtslijst voor na de verkiezingen.
Ledenlijst, raadsstukken en campagne
De zwakke plek: de ledenlijst en raadsstukken staan ook in privémail, groepsapps en lijsten van de campagne.
Zo gaat het mis: na de campagne zwerven er kopieën van de ledenlijst rond, en weet niemand meer welke de goede is.
Wat jullie doen: geef de ledenlijst een vaste plek van de partij, en ruim kopieën na de campagne op.
Wie de ledenlijst ziet
De zwakke plek: uit de ledenlijst blijkt iemands politieke voorkeur.
Zo gaat het mis: de ledenlijst belandt per ongeluk in een grote groepsapp, of een mail aan alle leden toont alle adressen.
Wat jullie doen: spreek af wie de volledige ledenlijst mag zien, en geef campagnevrijwilligers alleen wat ze voor hun taak nodig hebben.
Geen berichten die niet van jullie komen
De zwakke plek: accounts van de partij met alleen een wachtwoord.
Zo gaat het mis: met één gestolen wachtwoord plaatst iemand in korte tijd berichten namens de fractie die niet van jullie komen.
Wat jullie doen: zet een tweede inlogstap op de mail van het bestuur en op de sociale media.
Hoe de Checkup dat uitzoekt: jullie klikken je systemen aan, zoals de ledenlijst, de mail van bestuur en fractie, de sociale media en de groepsapps, en de vragen gaan over de partij, in jullie woorden. Over de politieke inhoud gaat de Checkup niet.
Drie eerste stappen voor een lokale partij of afdeling
Houd de ledenlijst in een kleine kring
Spreek af wie de volledige ledenlijst mag zien, bijvoorbeeld alleen de secretaris en de penningmeester. Campagnevrijwilligers krijgen alleen wat ze voor hun taak nodig hebben.
Zet een tweede inlogstap op de partij-accounts
Zet een tweede inlogstap op de mail van het bestuur en op de accounts op sociale media. Zorg dat er altijd twee bestuursleden beheerder zijn.
Loop de beheerders na na elke verkiezing
Schrijf op wie beheerder is van welk account en welke groepsapp. Kijk die lijst na elke verkiezing en elke bestuurswissel na, en haal oud-raadsleden en oud-bestuurders eraf.
Hebben jullie een noodplan als jullie IT uitvalt?
Ik werkte ruim twintig jaar op plekken waar IT altijd moet werken: bij banken, verzekeraars en ministeries. Daar heeft iedereen een noodplan, en weet iedereen wat er gebeurt als een systeem uitvalt.
Bij kleine organisaties zie ik dat bijna nooit. Tot het misgaat: een storing, een datalek, een leverancier die stopt. Daarom begon ik Insert Z. Wat bij een bank vanzelf spreekt, maak ik eenvoudig voor jullie vereniging of stichting: jullie sleutels op orde, een back-up die werkt, en een noodplan op één A4.
Jorn de Boer, oprichter van Insert Z
vanaf €29 p/m
+ €175 eenmalig voor jullie plan op maat · inclusief btw
6 maanden vast, daarna maandelijks opzegbaar
Een bestuurslid beantwoordt in eigen tempo de vragen over de partij, en krijgt meteen een eigen IT-plan. We kijken jullie plan na en scherpen het aan waar nodig, binnen 5 werkdagen. Daarna groeit het plan mee, ook na de verkiezingen of als het bestuur wisselt.
Vragen over jullie situatie? Neem contact op.
Veelgestelde vragen
Kijkt Insert Z naar onze politieke standpunten?
Nee. De Checkup gaat alleen over de IT: accounts, de ledenlijst, de mail en de apparaten. De vragen zijn voor elke partij hetzelfde.
Wel vraagt de Checkup bij elk systeem of er gegevens in staan waaruit iemands politieke voorkeur blijkt, zoals in de ledenlijst. Die gegevens vragen om meer voorzichtigheid. Jullie plan zegt wie de ledenlijst mag zien, en waar hij staat.
Ons raadslid gebruikt ook een mailadres van de gemeente. Hoort dat bij de Checkup?
De mail en systemen van de gemeente beheert de gemeente zelf. De Checkup kijkt naar wat de partij en de fractie zelf beheren: de mail van het bestuur, de sociale media, de groepsapps en de ledenlijst.
Wel vraagt de Checkup of raadsstukken ook in privémail of in de groepsapp van de fractie terechtkomen. Is dat zo, dan komen afspraken over waar die stukken horen als stap in jullie plan.
Mogen we mensen die op de markt hun mailadres gaven onze nieuwsbrief sturen?
Dan gaat het om mensen die geen lid zijn. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens geldt voor hen de uitzondering voor communicatie met leden niet. Uitdrukkelijke toestemming is een van de andere mogelijke uitzonderingen.
Vraag die toestemming dus duidelijk, en houd bij wie ja zei. De Checkup vraagt hoe jullie dat nu doen, en zet het als stap in jullie plan als het nog niet geregeld is. Dit is geen juridisch advies.
Wij zijn een afdeling van een landelijke partij. Regelt de landelijke partij dit niet al?
Voor een deel. Soms regelt de landelijke partij de ledenadministratie en de website, en houdt zij die systemen bij. Wat zij niet levert, is hoe jullie afdeling zelf werkt. Daar helpt de Checkup bij:
- Lokale accounts. Jullie plan zegt hoe je een tweede inlogstap aanzet op de mail van het bestuur en de lokale sociale media, met altijd twee bestuursleden als beheerder.
- Groepsapps. Jullie plan zegt hoe je na elke verkiezing en bestuurswissel de beheerders nakijkt, en oud-raadsleden en oud-bestuurders eraf haalt.
- Lijsten van de campagne. Jullie plan zegt wie welke lijst krijgt, zodat campagnevrijwilligers alleen hebben wat ze voor hun taak nodig hebben.
- Overdracht. Het plan blijft van de afdeling, ook als het bestuur wisselt. Wat al gedaan is, staat afgevinkt.
De landelijke partij kijkt naar haar eigen systemen. De Checkup kijkt naar de hele afdeling.
Ook interessant
Verwante verenigingen en stichtingen: Dorpsraad of dorpsbelangen · Actiegroep of belangenorganisatie voor natuur en milieu · Huurdersvereniging of bewonerscommissie · alle 113 soorten
Lees ook:
Privacy (AVG) voor een klein bedrijf: wat is passend?
AI-gebruiksregels voor je team
Deel het met het bestuur
Zit je zelf in het bestuur van een lokale politieke partij of afdeling, of ken je iemand die erin zit? Stuur deze pagina door. Ook de vrijwilliger die de website of de ledenlijst bijhoudt, heeft er iets aan.
IT op orde is ook in jouw belang. Het beschermt de gegevens van leden en vrijwilligers, en het geeft het bestuur rust, ook als er een nieuw bestuur komt.