Waar staan de gegevens van honderden mantelzorgers nu eigenlijk?
Een mantelzorgsteunpunt luistert, geeft advies, regelt respijtzorg en organiseert de jaarlijkse waardering. Daarbij hoort veel informatie over mantelzorgers en de mensen voor wie zij zorgen. Met de +Z Checkup zien jullie wat goed geregeld is, en wat als eerste kan.
Even eerlijk
- Wie kan er nog bij de formulieren van de mantelzorgwaardering van vorig jaar?
- Als de telefoon van een consulent kwijtraakt, wie leest dan mee?
- Vragen jullie mantelzorgers meer dan jullie nodig hebben?
- Is de registratie beveiligd met meer dan alleen een wachtwoord?
Weten jullie het niet zeker? Daar is de Checkup voor.
De mantelzorgwaardering en de registratie
Volgens de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Wmo, regelt elke gemeente een jaarlijkse blijk van waardering voor mantelzorgers. Hoe dat gaat, bepaalt de gemeente zelf. Vaak doet het mantelzorgsteunpunt de aanmelding. Mantelzorgers vullen dan een formulier in.
Op zo'n formulier staat al snel meer dan nodig. Naam en adres van de mantelzorger, maar ook voor wie de mantelzorger zorgt, wat diegene mankeert en hoeveel uur per week de zorg kost. Over de naaste zijn dat gegevens over gezondheid, en die zijn volgens de AVG bijzondere persoonsgegevens.
Kijk daarom kritisch naar wat jullie vragen. Voor een cadeaubon of een uitnodiging is een diagnose meestal niet nodig. Wat jullie niet vragen, hoeven jullie ook niet te beschermen.
Gesprekken, respijtzorg en de telefoon van de consulent
Consulenten en vrijwilligers voeren gesprekken met mantelzorgers die het zwaar hebben. Ze maken aantekeningen, soms in een registratiesysteem en soms in een schrift of op hun telefoon. Dat zijn persoonlijke verhalen. Spreek af waar die aantekeningen horen.
Bij respijtzorg neemt een vrijwilliger de zorg even over. Die krijgt dan informatie over de naaste: medicijnen, gewoontes, wie te bellen in nood. Geef die informatie mee op een manier die jullie na afloop weer kunnen intrekken, en niet als foto in de groepsapp.
Een telefoon of laptop raakt weleens kwijt. Staat er een code op en is de inhoud versleuteld, dan kan een vinder er niet zomaar in. Versleuteld betekent dat de gegevens alleen met die code te lezen zijn.
De Checkup signaleert welke regels voor jullie organisatie kunnen gelden, maar is geen juridisch advies.
Waar de Checkup op let bij jullie steunpunt
We kijken naar wat bij een mantelzorgsteunpunt telt: dat het steunpunt blijft draaien, dat jullie je gegevens houden, wie erbij kan, en of de gegevens kloppen.
Blijven werken als iemand uitvalt
De zwakke plek: aantekeningen van gesprekken staan soms in een schrift of op de telefoon van één consulent.
Zo gaat het mis: is die consulent ziek of vertrekt die, dan weet een collega niet wat er met een mantelzorger besproken is.
Wat jullie doen: spreek af dat aantekeningen in het registratiesysteem horen, waar een collega ze kan vinden.
Registratie, formulieren en het archief
De zwakke plek: formulieren en aantekeningen staan op verschillende plekken: in het registratiesysteem, in een schrift of op een telefoon.
Zo gaat het mis: staat iets alleen in een schrift of op één telefoon, dan is het weg als die kwijtraakt.
Wat jullie doen: bewaar de registratie op één plek van het steunpunt, en spreek een termijn af om op te ruimen.
Gezondheid, respijtzorg en de telefoon van de consulent
De zwakke plek: gegevens over de gezondheid van naasten, informatie voor respijtzorg en telefoons met gesprekken erop.
Zo gaat het mis: een telefoon zonder code raakt kwijt, en een vinder leest mee. Informatie over een naaste staat als foto in de groepsapp.
Wat jullie doen: zet een code en versleuteling op elke telefoon en laptop, een tweede inlogstap op registratie en mail, en geef informatie voor respijtzorg niet via de groepsapp mee.
Kloppende gegevens en niet meer dan nodig
De zwakke plek: formulieren die meer vragen dan nodig, zoals een diagnose of zorgzwaarte.
Zo gaat het mis: jullie bewaren gegevens die jullie niet nodig hebben, en die moeten jullie dan ook beschermen. Of een nepmail van "het bestuur" vraagt om snel te betalen.
Wat jullie doen: loop het formulier na en schrap wat niet nodig is, en bel bij een ongewoon betaalverzoek een nummer dat jullie al hadden.
Hoe de Checkup dat uitzoekt: jullie klikken je systemen aan, zoals het registratiesysteem, het formulier voor de waardering, de mail en de groepsapps met vrijwilligers, en de vragen gaan over het steunpunt, in jullie woorden.
Drie eerste stappen voor een mantelzorgsteunpunt
Vraag alleen wat nodig is
Loop het formulier voor de mantelzorgwaardering na. Schrap vragen naar diagnose of zorgzwaarte als jullie die niet nodig hebben, en schrijf op wat jullie per mantelzorger vastleggen.
Een tweede inlogstap op registratie en mail
Zet een tweede inlogstap op het registratiesysteem en de mail van consulenten en vrijwilligers: naast het wachtwoord een code op de telefoon.
Een code op elke telefoon en laptop
Zorg dat telefoons en laptops waarop gesprekken of lijsten staan een code hebben en versleuteld zijn.
Hebben jullie een noodplan als jullie IT uitvalt?
Ik werkte ruim twintig jaar op plekken waar IT altijd moet werken: bij banken, verzekeraars en ministeries. Daar heeft iedereen een noodplan, en weet iedereen wat er gebeurt als een systeem uitvalt.
Bij kleine organisaties zie ik dat bijna nooit. Tot het misgaat: een storing, een datalek, een leverancier die stopt. Daarom begon ik Insert Z. Wat bij een bank vanzelf spreekt, maak ik eenvoudig voor jullie vereniging of stichting: jullie sleutels op orde, een back-up die werkt, en een noodplan op één A4.
Jorn de Boer, oprichter van Insert Z
vanaf €29 p/m
+ €175 eenmalig voor jullie plan op maat · inclusief btw
6 maanden vast, daarna maandelijks opzegbaar
In een kwartier tot een uur beantwoordt een bestuurslid of vrijwilliger de vragen over het steunpunt, en jullie hebben meteen een eigen IT-plan. Hoe zorgvuldiger jullie invullen, hoe beter het klopt. We kijken jullie plan na en scherpen het aan waar nodig, binnen 5 werkdagen. Daarna groeit het mee, ook als het bestuur wisselt.
Vragen over jullie situatie? Neem contact op.
Veelgestelde vragen
Het steunpunt hoort bij een grotere welzijnsorganisatie. Doen wij de Checkup dan zelf?
De Checkup is bedoeld voor een vereniging of stichting die haar eigen IT regelt. Regelt de welzijnsorganisatie de IT voor jullie, dan kan die organisatie de Checkup beter doen.
Regelen jullie een deel zelf, zoals de groepsapps met vrijwilligers of het formulier voor de waardering, dan kan de Checkup daar wel bij helpen. Ligt een stap bij de welzijnsorganisatie, dan staat er in jullie plan een voorbeeldbericht klaar om het daar te vragen.
Moeten we gegevens delen met de gemeente voor de waardering?
Alleen wat daarvoor nodig is en wat met de gemeente is afgesproken. Vaak is een aantal genoeg, of een lijst met namen en adressen zonder zorginformatie.
Hoe de waardering gaat, bepaalt de gemeente zelf. Leg vast wat jullie met de gemeente hebben afgesproken. De Checkup is geen juridisch advies.
Hoe lang mogen we aantekeningen van gesprekken bewaren?
Zo kort als het kan. Spreek een termijn af, bijvoorbeeld een jaar na het laatste contact, en ruim daarna op.
Leg ook vast wie het opruimen doet, zodat het niet afhangt van één consulent. De Checkup vraagt hoe lang jullie aantekeningen bewaren, en zet het in jullie plan als dat nog openstaat.
Wie van het steunpunt doet de Checkup?
Een coördinator, een consulent of een bestuurslid. Vrijwilligers hoeven niets in te vullen.
Weet je iets niet, zoals of de telefoons van consulenten versleuteld zijn, dan kies je Weet ik niet. Dat wordt een stap om uit te zoeken.
Ook interessant
Verwante verenigingen en stichtingen: Zorgcoöperatie · Burenhulp · Patiëntenvereniging · alle 113 soorten
Lees ook:
Privacy (AVG) voor een klein bedrijf: wat is passend?
Een datalek: wat moet je doen, en wanneer meld je het?
Deel het met het bestuur
Zit je zelf in het bestuur van een mantelzorgsteunpunt, of ken je iemand die erin zit? Stuur deze pagina door. Ook de vrijwilliger die de website of de ledenlijst bijhoudt, heeft er iets aan.
IT op orde is ook in jouw belang. Het beschermt de gegevens van mantelzorgers en de mensen voor wie zij zorgen, en het geeft het bestuur rust, ook als er een nieuw bestuur komt.