Kan een usb-stick van een bemanningslid je brug stilleggen?
Je schip vaart met elektronische kaarten en een satellietverbinding, en je kantoor regelt bemanning, certificaten en betalingen. Met de +Z Checkup breng je beide kanten in één plan.
Even eerlijk
- Streamt de bemanning op hetzelfde netwerk als je ECDIS?
- Wie op kantoor kent alle wachtwoorden, en wat als die persoon ziek is?
- Kan iemand met jouw kantoormailbox brandstof bestellen of laten betalen?
- Wie kan de paspoorten en keuringen van je bemanning inzien?
Weet je het niet zeker? Daar is de Checkup voor.
Brug, verbinding en kantoor
Een kustvaarder heeft een brug vol systemen: elektronische kaarten (ECDIS), radar, AIS en vaak een computer voor de lading en de stabiliteit. Machinekamer en alarmen zijn steeds vaker digitaal. Internet aan boord loopt via satelliet, en de bemanning wil die verbinding ook voor privé gebruiken.
Op kantoor regel je de bemanning, certificaten, onderhoud, bevrachting en betalingen in havens. Bemanningsgegevens bevatten paspoorten en medische keuringen. Veel rederijen in de kustvaart zijn familiebedrijven, waar één persoon veel wachtwoorden kent.
Komt er een virus via een usb-stick of een privételefoon op het netwerk van de brug, dan raakt dat de veiligheid aan boord. Een gekaapte mailbox op kantoor leidt tot omgeleide betalingen van havengelden of brandstof.
IMO, ISM en Europese regels
- Cyberrisico in je veiligheidssysteem. Valt je schip onder de ISM-code, dan hoort cyberrisico in je veiligheidsmanagementsysteem. Zo vraagt IMO-resolutie MSC.428(98). De IMO-richtlijnen voor cyberrisico (MSC-FAL.1/Circ.3, inmiddels herzien) helpen je daarbij. Bron: IMO: maritime cyber risk.
- Uitstoot melden. Voor vrachtschepen vanaf 400 GT rapporteer je de uitstoot volgens de Europese MRV-regels. Schepen vanaf 5.000 GT vallen sinds 2024 ook onder het Europese emissiehandelssysteem. Die gegevens komen uit je eigen systemen.
- Cyberbeveiligingswet en koepel. Rederijen in de zee- en kustvaart horen bij de sector vervoer over water. Vanaf 50 medewerkers, of met een jaaromzet én balanstotaal boven €10 miljoen, geldt de wet. De KVNR is de vereniging van Nederlandse reders. Bron: NCSC: valt mijn organisatie onder de Cyberbeveiligingswet?, KVNR.
Waar de Checkup op let bij een rederij
We kijken naar wat in een rederij telt: blijven varen, je gegevens houden, wie erbij kan, en of je betalingen en rapportages kloppen.
Blijven varen en blijven regelen
De zwakke plek: aan boord vaar je met elektronische kaarten en een satellietverbinding, en op kantoor kent vaak één persoon alle wachtwoorden.
Zo gaat het mis: komt er een virus op het netwerk van de brug, dan raakt dat de veiligheid aan boord. Is die ene persoon op kantoor ziek, dan kan niemand bij de systemen.
Wat je doet: bepaal per systeem hoe lang het stil mag liggen en wie je dan belt, en zorg dat een tweede persoon bij de belangrijkste accounts kan.
Je certificaten, bemanning en uitstootgegevens
De zwakke plek: certificaten, onderhoud en bemanningsgegevens staan in je kantoorsystemen, en je uitstootgegevens komen uit je eigen systemen.
Zo gaat het mis: gaat een systeem verloren, dan zoek je je certificaten of uitstootgegevens bij elkaar op het moment dat je ze moet laten zien.
Wat je doet: zorg voor een reservekopie van je kantoorsystemen, en probeer één keer of je iets kunt terugzetten.
De brug, de bemanning en paspoorten
De zwakke plek: privételefoons van de bemanning op hetzelfde netwerk als de brug, losse usb-sticks, en paspoorten en keuringen die te veel mensen kunnen inzien.
Zo gaat het mis: een besmette telefoon of usb-stick komt bij de ECDIS. Of iemand die er niets mee hoeft te doen, ziet de medische keuringen van je bemanning.
Wat je doet: een eigen netwerk voor de bemanning, los van de brug en de machinekamer, en alleen wie het nodig heeft bij bemanningsgegevens.
Betalingen in havens
De zwakke plek: betalingen van havengelden, brandstof en agenten via mail, en een kantoormailbox die iemand kan overnemen.
Zo gaat het mis: een gekaapte mailbox leidt tot een omgeleide betaling, of iemand bestelt brandstof uit jouw naam.
Wat je doet: een tweede inlogstap op je mail, en bel bij een nieuw rekeningnummer een nummer dat je al had.
Hoe de Checkup dat uitzoekt: je klikt je systemen aan, zoals de systemen aan boord, je satellietverbinding en je bemanningsadministratie. Daarna vraagt hij door waar het telt, zoals hoe lang een systeem stil mag liggen, wie je dan belt en of bemanning en werkcomputers gescheiden zijn.
Drie eerste stappen voor je rederij
Scheid de bemanningswifi van de brug
Privételefoons en laptops van de bemanning zitten op een eigen netwerk, los van de brug, de machinekamer en de computer van de kapitein.
Houd de systemen aan boord bij
ECDIS, kaarten en computers aan boord krijgen hun updates op een vaste manier. Spreek af wie dat doet en hoe, en gebruik geen losse usb-sticks van onbekenden.
Bel na bij een afwijkend betaalverzoek
Een nieuw rekeningnummer voor havengelden, brandstof of een agent controleer je met een telefoontje naar een nummer dat je al had.
Heb jij een noodplan als je IT uitvalt?
Ik werkte ruim twintig jaar op plekken waar IT altijd moet werken: bij banken, verzekeraars en ministeries. Daar heeft iedereen een noodplan, en weet iedereen wat er gebeurt als een systeem uitvalt.
Bij kleine organisaties zie ik dat bijna nooit. Tot het misgaat: een storing, een datalek, een leverancier die stopt. Daarom begon ik Insert Z. Wat bij een bank vanzelf spreekt, maak ik eenvoudig voor jouw organisatie: je sleutels op orde, een back-up die werkt, en een noodplan op één A4.
Jorn de Boer, oprichter van Insert Z
vanaf €29 p/m
+ €175 eenmalig voor je plan op maat · 6 maanden vast, daarna maandelijks opzegbaar · exclusief btw
In een kwartier tot een uur beantwoord je vragen over je rederij, en je hebt meteen je eigen IT-plan. Hoe zorgvuldiger je invult, hoe beter het klopt. We kijken je plan na en scherpen het aan waar nodig, binnen 5 werkdagen. Daarna groeit het met je mee, met handleidingen en een voorbeeldmail voor je IT-leverancier.
Liever een vaste raadgever die met je meedenkt? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Vervangt de Checkup het cyberdeel van ons ISM-systeem?
Nee. Je ISM-systeem blijft van jezelf, met eigen audits. De Checkup is geen certificering en geen juridisch advies.
Je plan regelt wel de basis die daarin terugkomt, zoals updates, back-ups en toegang. Elke stap legt uit wat je doet en waarom, en wat je hebt gedaan, vink je af. Zo heb je een overzicht dat je bij je veiligheidsmanagementsysteem kunt gebruiken.
Mijn schip wordt gemanaged door een scheepsmanagementbedrijf. Wat doe ik dan zelf?
Het scheepsmanagementbedrijf regelt veel voor je schip, ook een deel van de systemen aan boord. Wat het niet levert, is hoe jouw rederij daar zicht op houdt. Daar helpt de Checkup bij:
- Wie wat doet. Je plan zegt welke leveranciers wat doen, en wat je nog moet vastleggen.
- Je eigen gegevens. Je plan kijkt of je zelf bij je gegevens kunt, ook als de samenwerking stopt.
- Een voorbeeldmail. Je plan heeft een voorbeeldmail waarmee je vraagt hoe zij met cyberrisico omgaan.
- Je kantoor. Je mail, je betalingen en de wachtwoorden op kantoor: je plan zet het op volgorde.
Je scheepsmanager kijkt naar het schip. De Checkup kijkt naar het geheel.
Onze bemanning gebruikt de satellietverbinding voor privé. Mag dat?
Dat mag, als het via een eigen netwerk gaat dat losstaat van de systemen van het schip. Dan raakt een besmette telefoon de brug niet.
De Checkup vraagt of gasten en werkcomputers gescheiden zijn; aan boord geldt dat ook voor de bemanning. Is dat nog niet zo, dan komt het als stap in je plan, met een voorbeeldmail als een leverancier het netwerk voor je beheert.
Ook interessant
Deel het met wie erover gaat
Werk je bij een rederij in de kustvaart, maar ben je niet de eigenaar? Stuur deze pagina door naar de eigenaar of je leidinggevende. Ken je iemand met een eigen rederij in de kustvaart? Deel het dan ook.
IT op orde is ook in jouw belang. Het beschermt de gegevens van de bemanning en klanten, en het geeft de eigenaar rust.